跳转至

高等数学

一、函数与极限

1.1 极限的定义

当 $x$ 趋近于 $a$ 时,$f(x)$ 趋近于 $L$:

$$\lim_{x \to a} f(x) = L$$

$\varepsilon$-$\delta$ 定义:对于任意 $\varepsilon > 0$,存在 $\delta > 0$,使得当 $0 < |x - a| < \delta$ 时,$|f(x) - L| < \varepsilon$。

1.2 极限的性质

  • 唯一性:极限若存在则唯一
  • 局部有界性:若 $\lim f(x)$ 存在,则 $f(x)$ 在 $x_0$ 的某去心邻域内有界
  • 保号性:若 $\lim f(x) = A > 0$,则在 $x_0$ 附近 $f(x) > 0$

1.3 重要极限

$$\lim_{x \to 0} \frac{\sin x}{x} = 1$$

$$\lim_{x \to \infty} \left(1 + \frac{1}{x}\right)^x = e$$

$$\lim_{x \to 0} \frac{e^x - 1}{x} = 1$$

1.4 无穷小与无穷大

  • 等价无穷小($x \to 0$ 时):
  • $\sin x \sim x$
  • $\tan x \sim x$
  • $\arcsin x \sim x$
  • $\ln(1+x) \sim x$
  • $e^x - 1 \sim x$
  • $1 - \cos x \sim \frac{1}{2}x^2$

1.5 洛必达法则

若 $\frac{f(x)}{g(x)}$ 为 $\frac{0}{0}$ 或 $\frac{\infty}{\infty}$ 型:

$$\lim_{x \to a} \frac{f(x)}{g(x)} = \lim_{x \to a} \frac{f'(x)}{g'(x)}$$


二、导数

2.1 导数的定义

$$f'(x) = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{f(x + \Delta x) - f(x)}{\Delta x}$$

几何意义:曲线 $y = f(x)$ 在点 $(x_0, f(x_0))$ 处的切线斜率。

2.2 常用导数公式

函数 导数
$x^n$ $nx^{n-1}$
$\sin x$ $\cos x$
$\cos x$ $-\sin x$
$\tan x$ $\sec^2 x$
$\ln x$ $\frac{1}{x}$
$e^x$ $e^x$
$a^x$ $a^x \ln a$
$\arcsin x$ $\frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$
$\arctan x$ $\frac{1}{1+x^2}$

2.3 求导法则

  • 四则运算:$(u \pm v)' = u' \pm v'$,$(uv)' = u'v + uv'$,$\left(\frac{u}{v}\right)' = \frac{u'v - uv'}{v^2}$
  • 链式法则:$\frac{dy}{dx} = \frac{dy}{du} \cdot \frac{du}{dx}$
  • 隐函数求导:方程两边同时对 $x$ 求导,将 $y$ 视为 $y(x)$
  • 参数方程求导:$\frac{dy}{dx} = \frac{dy/dt}{dx/dt}$

2.4 高阶导数

$$f^{(n)}(x) = \frac{d^n y}{dx^n}$$

常用高阶导数: - $(\sin x)^{(n)} = \sin(x + \frac{n\pi}{2})$ - $(\cos x)^{(n)} = \cos(x + \frac{n\pi}{2})$ - $(ex) = e^x$

2.5 微分中值定理

定理 条件 结论
罗尔定理 $f(a)=f(b)$ 且 $f$ 在 $[a,b]$ 连续、$(a,b)$ 可导 存在 $\xi \in (a,b)$ 使 $f'(\xi)=0$
拉格朗日 $f$ 在 $[a,b]$ 连续、$(a,b)$ 可导 存在 $\xi \in (a,b)$ 使 $f(b)-f(a)=f'(\xi)(b-a)$
柯西中值 $f,g$ 在 $[a,b]$ 连续、$(a,b)$ 可导,$g'(x)\neq 0$ $\frac{f(b)-f(a)}{g(b)-g(a)} = \frac{f'(\xi)}{g'(\xi)}$

三、积分

3.1 不定积分

$$\int f(x) \, dx = F(x) + C \quad \text{其中 } F'(x) = f(x)$$

3.2 常用积分公式

积分 结果
$\int x^n dx$ $\frac{x^{n+1}}{n+1} + C (n \neq -1)$
$\int \frac{1}{x} dx$ $\ln
$\int \cos x dx$ $\sin x + C$
$\int \sin x dx$ $-\cos x + C$
$\int \sec^2 x dx$ $\tan x + C$
$\int e^x dx$ $e^x + C$
$\int a^x dx$ $\frac{a^x}{\ln a} + C$
$\int \frac{1}{\sqrt{1-x^2}} dx$ $\arcsin x + C$
$\int \frac{1}{1+x^2} dx$ $\arctan x + C$

3.3 定积分

$$\int_a^b f(x) \, dx = F(b) - F(a)$$

几何意义:曲线 $y = f(x)$ 与 $x$ 轴在 $[a,b]$ 上围成的曲边梯形面积。

3.4 积分方法

换元积分法: $$\int f(g(x)) g'(x) \, dx = \int f(u) \, du \quad (u = g(x))$$

分部积分法: $$\int u \, dv = uv - \int v \, du$$

有理函数积分:将真分式分解为部分分式之和。

3.5 定积分的应用

  • 平面面积:$S = \int_a^b |f(x) - g(x)| \, dx$
  • 旋转体体积:$V = \pi \int_a^b [f(x)]^2 \, dx$
  • 曲线弧长:$L = \int_a^b \sqrt{1 + [f'(x)]^2} \, dx$
  • 旋转曲面面积:$S = 2\pi \int_a^b f(x) \sqrt{1 + [f'(x)]^2} \, dx$

3.6 广义积分

  • 无穷限积分:$\int_a^{+\infty} f(x) dx = \lim_{t \to +\infty} \int_a^t f(x) dx$
  • 瑕积分:$\int_a^b f(x) dx = \lim_{\varepsilon \to 0^+} \int_{a+\varepsilon}^b f(x) dx$($a$ 为瑕点)

四、微分方程

4.1 基本概念

微分方程是包含未知函数及其导数的方程。阶数是方程中最高阶导数的阶数。

4.2 一阶微分方程

类型 形式 解法
可分离变量 $\frac{dy}{dx} = g(x)h(y)$ $\int \frac{dy}{h(y)} = \int g(x) dx$
齐次方程 $\frac{dy}{dx} = f(\frac{y}{x})$ 令 $u = \frac{y}{x}$
一阶线性 $y' + P(x)y = Q(x)$ $y = e^{-\int P dx}(\int Q e^{\int P dx} dx + C)$
伯努利方程 $y' + P(x)y = Q(x)y^n$ 令 $z = y^{1-n}$

4.3 二阶常系数线性微分方程

$$y'' + py' + qy = f(x)$$

齐次方程 $y'' + py' + qy = 0$ 的通解:

特征根情况 通解形式
两个不等实根 $r_1 \neq r_2$ $y = C_1 e^{r_1 x} + C_2 e^{r_2 x}$
重根 $r_1 = r_2 = r$ $y = (C_1 + C_2 x) e^{rx}$
共轭复根 $r = \alpha \pm i\beta$ $y = e^{\alpha x}(C_1 \cos\beta x + C_2 \sin\beta x)$

五、多元函数微积分

5.1 偏导数

$$f_x(x,y) = \frac{\partial f}{\partial x} = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{f(x+\Delta x, y) - f(x,y)}{\Delta x}$$

5.2 全微分

$$df = \frac{\partial f}{\partial x} dx + \frac{\partial f}{\partial y} dy$$

5.3 二重积分

$$\iint_D f(x,y) \, d\sigma = \int_a^b \int_{y_1(x)}^{y_2(x)} f(x,y) \, dy \, dx$$

极坐标下的二重积分: $$\iint_D f(x,y) \, d\sigma = \iint_D f(r\cos\theta, r\sin\theta) \, r \, dr \, d\theta$$

5.4 多元函数极值

  • 必要条件:$f_x = 0, f_y = 0$(驻点)
  • 充分条件:判别式 $AC - B^2$($A = f_{xx}, B = f_{xy}, C = f_{yy}$)
  • $AC - B^2 > 0$ 且 $A > 0$:极小值
  • $AC - B^2 > 0$ 且 $A < 0$:极大值
  • $AC - B^2 < 0$:不是极值(鞍点)
  • $AC - B^2 = 0$:需进一步判断

5.5 拉格朗日乘数法

求 $f(x,y)$ 在约束 $g(x,y)=0$ 下的条件极值:

构造 $L(x,y,\lambda) = f(x,y) + \lambda g(x,y)$,解方程组: $$\begin{cases} L_x = f_x + \lambda g_x = 0 \ L_y = f_y + \lambda g_y = 0 \ L_\lambda = g(x,y) = 0 \end{cases}$$


六、级数

6.1 常数项级数

$$\sum_{n=1}^\infty a_n = a_1 + a_2 + \cdots + a_n + \cdots$$

收敛判别法: - 比较判别法:$0 \leq a_n \leq b_n$,$\sum b_n$ 收敛 $\Rightarrow$ $\sum a_n$ 收敛 - 比值判别法:$\lim_{n\to\infty} \left|\frac{a_{n+1}}{a_n}\right| = \rho$,$\rho < 1$ 收敛,$\rho > 1$ 发散 - 根值判别法:$\lim_{n\to\infty} \sqrt[n]{|a_n|} = \rho$

6.2 幂级数

$$\sum_{n=0}^\infty a_n (x - x_0)^n$$

收敛半径:$R = \lim_{n\to\infty} \left|\frac{a_n}{a_{n+1}}\right|$

6.3 泰勒级数

$$f(x) = \sum_{n=0}^\infty \frac{f^{(n)}(x_0)}{n!} (x - x_0)^n$$

常用麦克劳林展开: - $e^x = \sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}$ - $\sin x = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{(2n+1)!} x^{2n+1}$ - $\cos x = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{(2n)!} x^{2n}$ - $\ln(1+x) = \sum_{n=1}^\infty \frac{(-1)^{n-1}}{n} x^n$ - $\frac{1}{1-x} = \sum_{n=0}^\infty x^n$


常用公式速查表

分类 公式
三角函数 $\sin^2 x + \cos^2 x = 1$
倍角公式 $\sin 2x = 2\sin x \cos x$
降幂公式 $\sin^2 x = \frac{1-\cos 2x}{2}$
和差化积 $\sin A + \sin B = 2\sin\frac{A+B}{2}\cos\frac{A-B}{2}$
点火公式 $\int_0^{\pi/2} \sin^n x dx = \int_0^{\pi/2} \cos^n x dx$